Τα δώρα της Θείας Λειτουργίας

ΤΑ ΔΩΡΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Η ποχή μας διακρίνεται γιά τήν προχειρότητα καί τήν πλοποίηση τν πάντων. Τό διο δυστυχς συμβαίνει καί στό χρο τς  Ὀρθόδοξης Λατρείας μας, χι μόνο στήν κατασκευή καί τόν ξοπλισμό τν ερν χώρων Λατρείας λλά κόμη καί στά προσφερόμενα εδη, τά δρά μας, γιά τήν τέλεσή της καί κυρίως τήν τέλεση το μυστηρίου τν μυστηρίων, ατς τς Θείας Λειτουργίας. Καί ποιά εναι ατά τά δρα; Πρτ’ π’ λα τά δυό σημαντικότερα καί κυριότερα: τό πρόσφορο καί τό νάμα, τό ψωμί δηλαδή καί τό κρασί, τά ποα θά μεταβληθον κατά τήν ναφορά σέ Σμα καί Αμα Χριστο. πειτα τό λάδι γιά τά καντήλια μας, τό κερί, τό θυμίαμα καί τό καρβουνάκι.

βιομηχανοποίηση μως, λλά μλλον καί ραθυμία τν πολλν, χει εσβάλλει δυναμικά καί πειλε καί τήν Λατρεία μας. ν καί ρθοφρονομε δυστυχς δέν ρθοπρακτομε, διότι ρθοδοξία σημαίνει πάνω π’ λα καί πρτ’ π’ λα ρθοπραξία. λάχιστοι εναι ο χριστιανοί μας, οποοι φροντίζουν πραγματικά καί θεωρον πρωταρχικό τους καθκον τήν παρασκευή τν δώρων –σήμερα κυρίως το προσφόρου– γιά τήν ναίμακτη Θυσία. Ο πολλοί γνοον παντελς ατό τό καθκον. Συνήθως γοράζουν να κακοφτιαγμένο πρόσφορο, συσκευασμένο σέ μιά χαρτοσακκούλα καί τό φέρνουν στό Ναό σέ μιά νάυλον σακκούλα. Δυστυχς μως ατό τό πρόσφορο δέν χει φτιαχτε μέ προσευχή, δέν χει σωστή σφραγίδα, δέν εναι πό κατάλληλο λερι λλά πό διάφορες νεπίτρεπτες γιά τό συμβολισμό του προσμίξεις· εναι τέλος πάντων να κομμάτι πό τήν πόλοιπη ζύμη το ψωμιο. Γιά λους ατούς τούς λόγους δέν τό χρησιμοποιομε στήν Προσκομιδή, παρά μόνον γιά ντίδωρο κι ατό μόνον ταν δέν πάρχουν ρκετά ζυμωτά πρόσφορα. ς δομε λοιπόν ναλυτικά κάποια πράγματα τά ποα φορον ατά τά δρα.


1. Τό πρόσφορο

Ποιός πρέπει νά ζυμώνει τό πρόσφορο γιά νά προσφερθε στό Ναό γιά τή Θεία Εχαριστία; Κάθε χριστιανός βαπτισμένος χει τό τιμητικό ατό προνόμιο. Πρέπει μως νά γωνίζεται νά κρατε τόν αυτό του σέ καθαρότητα, γιά νά κάνει τό ερό ατό ργο, νά ζυμώνει καί νά προσφέρει τό πρόσφορο γιά τό Μυστήριο τς Θείας Εχαριστίας. Τό ζύμωμα το προσφόρου εναι ρχή τς Θείας Λειτουργίας γι’ ατό καί χριστιανός χριστιανή πού ζυμώνει τό πρόσφορο πρέπει νά προσεύχεται τήν ρα κείνη.

Τό πρόσφορο
χει διαίτερο συμβολισμό γιά μς τούς χριστιανούς. Συμβολίζει τήν νότητά μας, τήν νότητα τς κκλησίας μας. Γιατί πως τό πρόσφορο ποτελεται πό διαφόρους σπόρους, οποοι μαζεύτηκαν, λέστηκαν, ζυμώθηκαν καί καναν να πράγμα, τσι κατά τήν παλαιά εχή το προσφόρου εχόταν ερέας νά συνάξει Θεός τά διασκορπισμένα σ’ λη τή γ παιδιά του στήν Βασιλεία Του τήν πουράνια. Καί πόστολος Παλος λέει «πειδή νας εναι ρτος, καί μες ο πολλοί εμαστε να σμα» (Α΄ Κορ.10,17).

Καί κάτι
κόμη. Μέσα στά Τίμια Δρα πάρχει λπίδα καί γγύηση τς ναστάσεως. «Καθώς βλαστός τς μπέλου, φο κατακλιθε στή γ καρ­πο­φορε στόν καιρό του, καί κόκκος το σιταριο, φο πέσει στή γ καί διαλυθε, νασταίνεται πολλαπλάσιος... καί στή συνέχεια (ς ρτος καί ονος) γίνονται Σμα καί Αμα Χριστο μέ τά λόγια τς Θείας Εχαριστίας καί τή Χάρη τογ. Πνεύματος, τσι καί τά σώματά μας, πού τρέφονται πό τήν Θεία Εχαριστία, φο μπον στή γ καί διαλυθον, θά ναστηθον στόν καιρό τους, χάρη στό Λόγο το Θεο πού χαρίζει σ’ ατά τήν νάσταση, πρός δόξαν Θεο Πατρός» κατά τόν γιο Ερηναο.

Τό πρόσφορο συμβολίζει
πίσης ατή τήν δια τήν Παναγία μας. πως πό κείνη προλθε Κύριος μας ησος Χριστός, γεννήθηκε δηλαδή κ τν γνν καί παρθενικν αμάτων Της, τσι καί πό τό πρόσφορο προέρχεται μερίδα ΙΣ ΧΣ ΝΙ ΚΑ, πού θά μεταβληθε σέ Σμα καί Αμα Χριστο κατά τή Θεία Λειτουργία. Κι πως Παναγία μας εχε ναν μόνο Υό, να μόνο παιδί, τόν Μονογεν Υό καί Λόγο το Θεο, τσι καί πό τό πρόσφορο πού θά βγεγιος ρτος δέν ξάγεται καμμιά λλη μερίδα, τν γίων δηλαδή κ.τ.λ. Χρησιμοποιονται λλα πρόσφορα γιά νά ξαχθον οπόλοιπες μερίδες. Χρειάζονται συνεπς σέ κάθε Θεία Λειτουργία τό λιγότερο δυό πρόσφορα.

Μερικές πρακτικές συμβουλές. Τό πρόσφορο πρέπει νά ε
ναι ζυμωμένο πό λερι σιταριο καί χι πό κριθάρι καλαμπόκι λλου εδους λερι προσμίξεις. Μόνο λεύρι σιταριο, γιατί πό τό πρόσφορο ατό θά ξαχθεμνός, μερίδα δηλαδή πού θά γίνει Σμα Χριστο καί Κύριος παρομοίασε τό πανάγιο Σμά Του μέ σιτάρι ( ω. 12, 24).

Παλιά
παρασκευή το προσφόρου ταν πόθεση δύσκολη. Διάλεγαν τό καλύτερο στάρι. Ο πιό αστηροί καί κριβολόγοι «ψώχοντες», τριβαν δηλαδή μέ τά χέρια τά ριμα στάχυα, νά μήν πατηθον πό τίς πλές τν ζώων, νά μήν κοπρισθον στό λώνι. Στή συνέχεια πλεναν τό στάρι, τό στέγνωναν καί τό διατηροσαν σέ ξεχωριστό μπάρι. Τό πήγαιναν στό μύλο ξεχωριστά πό τό λλο στάρι, τό λεθαν, τό κοσκίνιζαν μέ τήν «μεταξόσιτα» καί μ’ ατό ζύμωναν τά πρόσφορα. Ζύμωναν σέ εδικό σκαφίδι φτιαγμένο πό καλό ξύλο, τό ποο φύλαγαν χωριστά καί πεντακάθαρο. Τό ψήσιμο γινόταν μέ εδικό ναμα το φούρνου τς γάστρας κι χι μέ παλιόξυλα παλιόχαρτα ,τι χρηστο, λλά μέ κλάρες καί ξύλα εδικά γιά τήν περίσταση. Ατά παλαιότερα.

Γιά νά
λθουμε στά σύγχρονα δεδομένα ς πογραμμίσουμε μερικά πολύ σημαντικά γιά τήν παρασκευή το προσφόρου. Θά πρέπει νά ζυμωθε σέ ρα κατά τήν ποία ν εναι δυνατόν δέν εναι λλος στό σπίτι. Δέν κομε ραδιόφωνο βλέπουμε τηλεόραση καί χουμε ξομολογηθε τά μαρτήματα, τά ποα μς βαραίνουν. Τά μαλλιά ο γυνακες τά χουν μαζεμένα σφιχτά καί δεμένα μέ εδικό μαντήλι στε νά μήν πέσει καμμιά τρίχα. Θυμιάζουμε τό χρο μας, τήν κουζίνα ν προκειμέν, τό καντήλι μας νάβει, νάβουμε καί τό κερί στήν Παναγία μας καί ρχίζουμε.

Θά πρέπει νά τονισθε
τι πιβάλλεται νά χρησιμοποιομε προζύμι καί χι μαγιά. πίσης γιά τό ζύμωμα διατηρομε εδικές πετσέτες καί εδικά σκεύη τά ποα δέν χρησιμοποιομε γιά λλες δραστηριότητες, γιά γλυκά φαγητά γιά παράδειγμα. Κάνουμε να σταυρό στό λεύρι καί κε μέσα τοποθετομε τό προζύμι. Λέμε τό «Πάτερ μν» καί ξεκινμε τό ζύμωμα, στή διάρκεια τοποίου λέμε τούς Χαιρετισμούς τό «Θεοτόκε Παρθένε». ζύμη μας πρέπει νά γίνει ρκετά σφιχτή καί χι σάν κείνη το ψωμιο, διότι σωτερικά πρέπει νά εναι τό πρόσφορο συμπαγές, νά μήν χει φουσκάλες καί νά μήν εναι ξεροψημμένο. Πρίν νά τό βάλουμε στό ταψί, τό ποο δέν πασπαλίζεται μέ λάδι λλά μέ καθαρό κερί, κάνουμε να μικρό σταυρό μέ ζυμάρι, τόν τοποθετομε στό κέντρο το ταψιο καί πειτα βάζουμε πάνω σ’ατό τό ζυμάρι καί τελειώνουμε τή διαδικασία πατώντας τή σφραγίδα. σφραγίδα πρέπει νά εναι ξύλινη καί μέ βαθιά χαράγματα στε τό κτύπωμά της νά εναι εκρινές καί καθαρό. Θά πρέπει νά προσέξουμε στε ο τρύπες, τίς ποες κάνουμε γιά νά βγε τυχόν έρας κατά τό ψήσιμο, νά μήν γίνονται μέσα στό περίγραμμα πού δημιουργε σταυρός μέ τίς μερίδες το Κυρίου, τς Παναγίας καί τν γίων.

φο ψηθε καί τό βγάλουμε πό τό φορνο, τό φήνουμε λίγο νά κρυώσει καί τό τυλίγουμε μέ μιά πετσέτα καθαρή καί τό βάζουμε μέσα σέ πλαστική σακκούλα γιά νά γίνει μαλακό καί χι ξερό. Γιά τήν μεταφορά του στό Ναό χρησιμοποιομε πετσέτα καθαρή, άν εναι δυνατόν μέ ναν σταυρό κεντημένο πάνω της, στε νά χρησιμοποιεται μόνον γιά τό πρόσφορό μας.

Α
τές ταν μερικές πρακτικές συμβουλές γιά τήν κατασκευή το προσφόρου καί χι συνταγή. άν πάρχει δυνατότητα, συμβουλευόμαστε κάποιες νοικοκυρές οποες ζυμώνουν καλά τούς ζητομε νά μς δείξουν, άν δέν γνωρίζουμε τόν τρόπο μέ τόν ποο γίνεται τό ζύμωμα. Δέν εναι δικαιολογία τό «δέν ξέρω πς», «προσπάθησα, λλά δέν μο γίνεται» κ.τ.λ. άν χουμε πιμονή τότε σίγουρα μαθαίνουμε.


2. Τό νάμα

Δεύτερο –παραίτητο στή Θεία Λειτουργία– εναι τό νάμα, δηλαδή τό κρασί, τό ποο θά μεταβληθε σέ Αμα Χριστο, τό Αμα κενο τό ποο ρευσε πό τήν χραντο πλευρά το Κυρίου μας καί δωσε καί δίνει ζωή στόν ληθινό, γωνιστή χριστιανό.

Παλαιότερα πού δέν
πρχε νάμα τοιμο στά ράφια τν σοπερ μάρκετς καί οχριστιανοί τό προσέφεραν πό τίς σοδιές τους, διάλεγαν τά καλύτερα σταφύλια πό τή συγκομιδή τους. Παρήγαγαν τό μοστο ξεχωριστά πό τά πόλοιπα καί χι πατώντας τα λλά τά λυωναν μέ τά χέρια. Φύλαγαν μάλιστα τό νάμα σέ ξεχωριστό διαίτερο βαρελάκι. Σήμερα μως τέτοιες διαδικασίες εναι δύσκολο νά γίνουν, κοινωνία μας λλωστε δέν εναι πλέον γροτική, λλά καί στίς γροτικές κοινωνίες ο περισσότερες πό τίς διαδικασίες χουν βιομηχανοποιηθε. ς προσέξουμε τουλάχιστον στε τό νάμα τό ποο γοράζουμε νά εναι γνήσιο καί χι νοθευμένο. πίσης θά πρέπει νά εναι κόκκινο καί χι ξανθό ροζέ ρετσίνα. Δόγμα τς γίας μας κκλησίας εναι ονος τς Θείας Εχαριστίας νά εναι κόκκινος, πως τό Πανάχραντο Αμα το Κυρίου μας. Καλόν πίσης εναι νά ρωτομε τούς ερες γιά τό ποιό συγκεκριμμένο εδος νάματος χρησιμοποιον διότι πολλά τά εδη καί μεγάλη ποικιλία του.


3. Καθαρό κερί

απαραίτητα πίσης στή Θεία Λειτουργία εναι τά κεριά, ο λαμπάδες οποες τοποθετονται στήν γία Τράπεζα (συνήθως δυό) καί στήν Προσκομιδή (συνήθως μία) καί νάβονται πρός δόξαν Θεολλά καί γιά τήν συγχώρηση τν μαρτιν μας κατά τόν γιο Νικόδημο τόν γιορείτη. Τό κερί συμβολίζει κόμη τήν καθαρότητα καί πλαστικότητα τς ψυχς μας, τήν Θεία Χάρη, τό φς το Χριστο, τήν γάπη καί τήν ερήνη πού πρέπει νά χαρακτηρίζουν κάθε χριστιανό.

Σέ παλαιότερες
ποχές ο νοικοκυρές προμηθεύονταν καθαρό κερί – άν δέν διέθετε οκογένεια μελίσσια – καί μέ βαμβακερό φυτίλι κατασκεύαζαν μόνες τους τίς λαμπάδες, οποες προορίζονταν γιά τήν Θεία Λατρεία. Σήμερα μως πού ο λαμπάδες γοράζονται πό τά κηροπλαστεα ς προσέχουμε νά εναι σίγουρα καθαρό τό κερί ατό. Βεβαίως εναι λίγο δύσκολο νά ναγνωρισθε τό καθαρό κερί καί συνήθως ο χημικές πεξεργασίες τς παραφίνης δημιουργον ψευδαισθήσεις. άν εναι επλαστο νομίζουμε τι εναι καί καθαρό. Πάντως συνήθως τό καθαρό κερί εναι επλαστο καί εωδιάζει μελίσσι!


4. λαιόλαδο

Τό λάδι χρειάζεται γιά τά κανδήλια μας, άν βεβαίως δέν χουν μετατραπε σέ λεκτρικά χάριν εκολίας! Καί εναι συνήθως πολλά τά κανδήλια τά ποα καίουν κοίμητα στούς Ναούς.

παράδοση τς κκλησίας μας ναφέρεται σέ λάδι λις καί χι διάφορα σπορέλαια. Τό λάδι τς λις συμβολίζει τό λεος το Θεο, τό φς το Χριστο, πού φωτίζει κάθε νθρωπο, τήν καθαρότητα τν προθέσεών μας καί «τό κηλίδωτον τς προσαγωγς» κατά τόν γιο Συμεών Θεσ­σαλονίκης. Μ’ ατό ναβε πτάφωτος λυ­χνία στό Ναό το Σολομντος, ατό χρησι­μο­ποι­οσαν ο Πατέρες μας.

Δυστυχ
ς πολλές φορές κούγεται φράση: «ατό τό λάδι δέν τρώγεται... εναι γιά τά κανδήλια». Στά κανδήλια μως πρέπει νά χρησιμοποιομε τό καλύτερο, τό καθαρώτερο καί τό γνησιώτερο λάδι. Εναι προσφορά πρός τόν Κύριό μας, τήν Παναγία μας καί τούς γίους μας. Δέν εναι δυνατόν σ’ λους κείνους νά προσφέρουμε ς δρο κάτι χρηστο φθηνό!


5. Θυμίαμα

Σειρά χει τό λιβάνι. Παλαιότερα χρησι­μοποιονταν τό καθαρό καί γνό λιβάνι, τό λεγόμενο δάκρυ, τό ποο εσάγονταν πό διάφορες νατολικές χρες λλά χει βαριά μυρωδιά. Σήμερα γίνονται πολλές προσμίξεις μέ ρώματα. Θά πρέπει νά προσέχουμε καί σ’ατό. Δέν θά πρέπει νά διαλέγουμε ρώματα πού θυμίζουν πορρυπαντικά καί ποσμητικά (δυστυχς πάρχουν καί ατά). Θά πρέπει πίσης νά εναι καλς ποιότητος, διαφορετικά ταν καίεται μυρίζει βαρειά, λασπώνει καί σβήνει τό θυμιατό.


6. Κάρβουνα

απαραίτητα καί τά κάρβουνα στήν Λατρεία μας. Κάποτε χρησιμο­ποιοσαν κάρβουνα πό τό μαγκάλι, τό τζάκι. Σήμερα εναι σέ χρή­ση τά καρβουνάκια. Χρειάζεται προσοχή στήν πιλογή τους φο οπερβολικές ποσότητες πό μπαρούτι, τό ποο χουν, δημιουργε προβλήματα. Πολλές φορές δέν νάβουν διότι χουν γρανθε, μαυρίζουν τόν χρο που νάβονται, πετάγονται πικίνδυνες σπίθες καί που πέσουν κάνουν ζημιές. Σέ κάποιους Ναούς καί μοναστήρια χρησιμοποιον κόμη καρβουνόσκονη, ποία παρασκευάζεται πό καμμένες κληματίδες, οποες δέν χουν τά μειονεκτήματα τά ποα χουν τά καρβουνάκια, εναι μως δύσκολο νά βρεθε.

Συγκεντρώνουμε λοιπόν τά δ
ρά μας γιά τήν τέλεση τς Θείας Εχαριστίας καί τά προσφέρουμε στόν Ναό πό τήν παραμονή της καί τοτο διότι συνήθως τέλεση τς Προσκομιδς, τς κολουθίας δηλαδή κατά τήν ποία προετοιμάζεται Θεία Λειτουργία, γίνεται πολύ πρωί, σχεδόν πό τήν ναρξη τορθρου. Κατά συνέπεια δέν εναι δυνατόν τά δρα νά χρησιμοποιηθον ταν προσφέρονται σέ προχωρημένη ρα καί χει τελειώσει Προσκομιδή λλά οτε καί νά μνημονευθον τά νόματα τν προσφιλν μας προσώπων πού τά συνοδεύουν, γι’ ατό καί μνημονεύονται στήν πομένη Θεία Λειτουργία.

ς προσέξουμε κόμη καί τοτο. Τήν περίοδο τς Μεγάλης Τεσσαρακοστς, δηλ. τς πρό το Πάσχα νηστείας, πό τήν Καθαρά Δευτέρα καί ξς, τά δρά μας τά προσφέρουμε μόνον κατά τά Σαββατοκύριακα διότι μόνον τότε τελεται τελεία Θεία Λειτουργία. Τίς πόλοιπες μέρες γίνεται Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία κατά τήν ποία μως δέν τελεται κολουθία τς Προσκομιδς.

Κατακλείοντας α
τά τά λίγα, πλά καί συνοπτικά περί τν Δώρων τς Θείας Λατρείας θά πρέπει νά τονισθετι προσφορά μας πρέπει νά γίνεται μέ πλότητα, μέ δικαιοσύνη, μέ πρόθεση καθαρή. Τότε εναι επρόσδεκτη: «Πρέπει νά δείχνουμε τήν εχαριστία μας γιά λα πρός τόν Δημιουργό, προσφέροντας κλεκτά δρα πό τά δικά Του κτίσματα, μέ καθαρή πρόθεση, νυπόκριτη πίστη, σταθερή λπίδα καί γάπη θερμή», κατά τόν γιο Ερηναο.

Τό πόσο μεγάλη δέ σημασία
χει προσφορά μας γιά τήν Θεία Λατρεία καί πόσο τιμητικό εναι ατό, φαίνεται πό τό τι κκλησία παγορεύει σέ μερικούς νά προσφέρουν πρόσφορα. ν κάποιος ζε στήν μαρτία, μαρτία πού τόν ποκόπτει πό τή Θεία Κοινωνία, βρίσκεται σέ πιτίμιο πό τόν πνευματικό του, δέν μπορεκαί νά προσφέρει τά δρα γιά τή Θεία Εχαριστία. Εναι καί τιμητικό καθ’ σον ερεύς δέεται σέ κάθε Θεία Λειτουργία πέρ κείνων, οποοι πρόσφεραν τά Δρα καί «πέρ ν καί φ’ ος ατά προσεκόμισαν». Εχεται γιά τούς δίους καί τίς οκογένειές τους καθώς καί γιά τούς κεκοιμημένους των, πέρ τν ποίων τά προσέφεραν.

Εκτύπωση